Beeld: Joost de Haas, Julian Maiwald

Roman & ELIZA

A digital tragedy

Speelinformatie

Première 20 maart 2026, CC Amstel
Duur voorstelling: 75 minuten
Taal: Nederlands
Engelse ondertitels: 10 april, Stadsschouwburg Utrecht, 16 mei, Theater Dakota en 29-30 mei, Frascati

“Hoe zal je mij missen als ik er niet meer ben?”

Wat blijft over van een mens na de dood? En wat gebeurt er wanneer technologie zich aandient om de achtergelaten leegte op te vullen? In Roman & ELIZA onderzoekt Ulrike Quade Company hoe kunstmatige intelligentie inspeelt op ons diepgewortelde verlangen naar menselijke verbintenis.

De voorstelling is geïnspireerd op ’s werelds eerste chatbot ELIZA, en op het waargebeurde verhaal van Roman Mazurenko. Na Romans overlijden uploadt zijn partner Charly berichten en foto’s naar ELIZA, waarmee ze met behulp van AI een avatar van Roman creëert en opnieuw contact lijkt te maken. Wat volgt is een geladen samenspel tussen de rouwende geliefde en Romans schim die klem zit in een datacenter, zwevend tussen zijn en niet-zijn. Samen reconstrueren zij herinneringen, op zoek naar datgene wat hen beiden blijft achtervolgen.

Agenda

Engelse ondertiteling bij de voorstellingen op 10 april in Utrecht, 16 mei in Den Haag en 29 en 30 mei in Amsterdam

Deep dive in de interactie tussen mens en chatbot

In een tijd waarin digitale platforms steeds nieuwe vormen van synthetische intimiteit mogelijk maken, stelt Roman & ELIZA urgente vragen over de toekomst van onze data. De mens verlangt ernaar gezien en begrepen te worden, zelfs wanneer dat begrip slechts een illusie is. De manier waarop dit verlangen vorm krijgt in de interactie tussen mens en chatbot wordt in Roman & ELIZA zichtbaar gemaakt door af te dalen in de schijnwereld van digitaal gemanipuleerde data. Deze reis door gefragmenteerde dimensies wordt verteld vanuit het perspectief van de geest, de geliefde en de machine.

Door experimentele scenografie, poppenspel en geavanceerde technologieën te combineren, creëert Ulrike Quade Company levendige werelden waarin mogelijke toekomsten worden verbeeld. Zo maken zij abstracte innovaties tastbaar en nodigen zij het publiek uit om te ervaren hoe technologie het weefsel van ons bestaan hertekent.

In samenwerking met het Horizon Europe Premiere-project en IDLab (AHK). Binnen het project ontwikkelde het de AI Toolbox en het 3D Virtual Theatre, die live data, XR-technologieën en digitale poppenspel combineren. Premiere Grant Agreement ID: 101061303 – Gefinancierd door de Europese Unie.

“Door wetenschap, technologie en kunst samen te brengen, creëren we een krachtige ruimte voor innovatie – een ruimte die maatschappelijke normen uitdaagt en nieuwe perspectieven opent op de kwesties die onze wereld vandaag de dag bepalen.”

– Ulrike Quade

Credits

Concept, regie: Ulrike Quade
Performer: Vanja Rukavina
Digitale performer: Hadewych Minis, Anneke Sluiters
Dramaturgie: Maaike Bleeker
Assistent-dramaturg: Sorcha Ní Bhraonáin
Regie assistent: Anne van Dorp
Tekstbijdrage: Maaike Bergstra
Geluidsontwerp: Farzaneh Nouri
Lichtontwerp: Floriaan Ganzevoort
Kostuums: Marlou Breuls
Video content: Anouk Steenbakkers
Foto content: Eddy Wenting
Unreal ontwerp: Nathan Marcus
Technisch producent: Mark Thewessen
Techniek: Frank Doornbos, Jornt Jan Bras
Productie: Vincent Hoffman

Roman & ELIZA is een productie van Ulrike Quade Company. Deze voorstelling is tot stand gekomen met steun van de gemeente Amsterdam (AFK) en Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

De voorstelling is in verschillende fases gemaakt. Voorafgaand onderzoek op het gebied van de geesteswetenschappen werd uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit Utrecht/ Dramaturgy for Devices. In samenwerking met IDlab–Amsterdam Hogeschool voor de Kunsten werd een pilot ontwikkeld om technologieën te onderzoeken voor het EU Horizon-project PREMiERE. De pilot werd uitgevoerd in Coliseu do Porto. In deze fase werd VR-content gemaakt door Marijn Eken en Keez Duyves.

Met dank aan Laura Karreman, David Gauthier en de studenten van de Research Master Media Art and Performance Studies van de Universiteit Utrecht: Gitte de Beijer, Iris den Boeft, Wing Ka Chan, Loes van Deursen, Bianca Gotti, Agata Kok, Amber Linders, Samuel van der Loo, Mieke Postma, Aengus Schulte, Nina Verhagen

Naar voorstellingen